Rzucam to.
Nic tu po mnie. Niczego nie znalazlam.
Mieliscie racje.
Nikomu nie zalezy na zmarlych.
To nieludzkie. Nie mam juz sily.
Uspokój sie i wracaj szybko.
Jest tu jego ulica.
Najpierw go zabili, pózniej nazwali ulice jego imieniem.
Tesknie za toba.
Mam nadzieje, ze sie tam nie upijasz...
Przemyslalam wszystko. Po powrocie,
jesli chcesz,
moge z toba zamieszkac.
Jestes tam?
Jestem. Speszony, ale jestem.
To zly pomysl?
Kocham cie.
Ja ciebie tez. Daj mi znac, kiedy sie zjawisz.
Odbiore cie z lotniska.
Lepiej juz konczmy.
Rozmowy kosztuja, a ty zbiednialas.
Zadzwonie, jak potwierdze lot.
Dobranoc, kochanie.
Raczej dzien dobry.
Do zobaczenia. Czesc.
- Kto tam? - Rosa.
Moge wejsc?
Leon mówil, ze wyjezdzasz. Cos nie tak?
Wszystko. Nie mam informacji, pieniedzy, stypendium. Nic.
Co powiedziala córka Morala?
Ze to nie on przewiózl Galindeza z Nowego Jorku.
Ze zabil sie, bo mial raka.
I ze powinnam sprawdzac informatorów. To rada jej prawnika, Cruza Ayli.
On jest prawnikiem Moralów?
To przeciez najblizszy wspólpracownik Trujillo!
Jestem historykiem, nie glina. Nie zmusze ludzi do gadania.
Wiem, ze kochasz swoja prace, ale to inny swiat.
Ludzie ciagle pamietaja i cierpia.
Nasz swiat wyglada inaczej.
Wszystko plynie wolniej, czas tez.
Dziekuje ci za wszystko, ale jade.
Od 2 lat, spedzam kazdy dzien z Galindezem.
Pani Colbert?
- Jakis pan chce rozmawiac. - Dziekuje.
Widzialem cie w telewizji. Nazywam sie Jose Rivera Maculeto.
- Witam. - Moze drinka?
- Moge ci pomóc. - Mam malo czasu.
- Wyjezdzam. - Bylem tam.
Widzialem czlowieka, którego szukasz, Galindeza.
Widziales? Rozmawiales z nim?
Nie, przyjechal w grubym ubraniu, karetka z lekarzem.
W wielkiej tajemnicy. A w takich sytuacjach ludzie gadaja.
Swietnie to pamietam. Konwojowalem go do Palacu.
Spotkal sie z Trujillo?
Mówili, ze to on go zabil.
Rozumiem.
Nie bylem wysoko postawiony, ale znam takiego, co chce cie poznac.
Dokad pójdziemy?
Lepiej, zebys nie wiedziala.
Sa pewni ludzie,
którzy maja wladze.
To wszystko strasznie dziwne, nie sadzisz?
Wóz albo przewóz.
Moge sie choc ubrac?
Dzien dobry. Chce rozmawiac z Leonem Maria Jara.
A jest jego zona?
Nie, nie trzeba.
Zadzwonie pózniej. Dziekuje.
Jedna chwileczke.
Prosze.
Wchodz, siadaj.
- Moge palic? - Oczywiscie.
To dobrze. Nie cierpie ludzi, którzy robia z palenia
sprawe patriotyczna. Ty palisz?
To sa krótkie cygaretki.
Specjalnie,
dla dam.
Przedni tyton, aromatyczny...
Z Cibao.
Nie szkodza na glos.
Musze sie przyznac,
ze gdy o tobie uslyszalem, spodziewalem sie kogos,
kto nie cierpi byc kobieta.
Ale cóz, mylilem sie.
Jestes bardzo mila i ladna.
Dziekuje.
Napijesz sie?
Gladys, dwie cole.
Cóz...
telefony na wyspie
dzwonia bez przerwy.
Jak myslisz, co sie z tego wykluje?
To tylko historyczne badania.
Ach, ci gringo!
Wszystkim ciagle rozkazuja,
a jak cos sie dzieje, to nas najezdzacie
i przesluchujecie, ponoc w imie sprawiedliwosci.
Sa rózni Amerykanie.
Dominikanczycy takze.
A moze wszyscy jestescie jak Trujillo?
Chcialabys wiedziec?
Prawda?
Zacznij notowac.
Kazdy to wie,
ze Dominikanczycy nie sa dyskretni.
Tak wiec...
Kto sprzatnal Galindeza? Oczywiscie Trujillo.
A "Nóz Sprezynowy" - Arturo Espaillat,
general, wszystko zaplanowal
wraz ze swa prawa reka, Oscarem Moralem.
Twoim zdaniem, jaki byl udzial Johna Franka?
Tylko jego sprawdzono.
John Frank za wszystko placil.
Oscar Moral bral udzial w porwaniu?
W porwaniu i w przygotowaniach.
Potem przewiózl Galindeza wynajetym samolotem z Nowego Jorku
tu, na lotnisko Montecristi.
Przywiózl Galindeza doktora do opieki nad nim,
by nic mu sie nie stalo
i jankeskiego pilota zwanego Murphy.
Zabrali Galindeza do wiezienia San Silvestre.
Tak jest! I tam go zabili.
Jak?
Czy to wazne?
Nikogo nie interesuje juz sprawa Galindeza.
Czemu
generalissimus go zabil?
Bo Galindez wydal ksiazke o jego tyranii.
Nie, za upublicznienie brudów generalissimusa.
Za stwierdzenie,
ze jego ukochany syn, Ramfis, nie jest jego.
Na Karaibach zycie czlowieka jest niewiele warte.
Bledem Trujillo
- bylo nie poprzestanie na Galindezie. - To znaczy?
Pismacy zaczeli spekulowac.
Podobnie kongresman Porter.
Waszyngton mial watpliwosci co do Trujillo.
Ten dran sluzyl im przez 30 lat
ale teraz zawadzal.
Ludzi mógl zabijac w swojej norze,
ale nie na Piatej Alei.
Staruszek sie przestraszyl i zaczal likwidowac swiadków.
Jak Oscar Moral?
Powoli. Nie tak szybko. Najpierw byl lekarz Galindeza.
Potem przyszla kolej na Murphy'ego, pilota.
Do jego wykonczenia
wybrano Oscara Morala.
Moral byl w wieku Ramfisa.
Obaj macho uzywajacy zycia.
Mieczacy w chwili prawdy.
Moral zabil Murphy'ego?
Tak i z tchórzostwa popelnil samobójstwo.
Zabilo go poczucie winy.
W tym czasie bylo wiele "samobójstw".
Ale gwarantuje, ze Oscar Moral naprawde zrobil to sam.
Mówisz, jakbys zalowal.
Nie zrozum mnie zle... Nie zrozum zle.
Po smierci Trujillo wsparlem Bosha.
Chcialem zmienic ten kraj. DAle Bosh byl kolejnym fanatykiem.
Rzucilem armie i polityke na korzysc tego.
Wszystko, co powiedzialem jest prawda.
Wykorzystaj to wedle uznania.
Kto kazal ci to mi opowiedziec?
Na wyspie nikt nie ma dosc odwagi,
by rozkazywac pulkownikowi.
Zatem mam trzy rózne wersje
udzialu Morala w tej sprawie.
Moge opowiedziec twoja Leonowi Jara?
Sluchaj... Przed nikim nie musze sie tlumaczyc.
Jesli to robie, to kiedy chce i komu chce.
Musze zweryfikowac moje zródla.
Spójrz mi w oczy...
i powiedz, co widzisz.
Wierzysz mi czy nie?
Z tego co mówisz,
winni calego zajscia
sa przypadkowo w grobach!
Zatem nie marnuj mojego czasu.
Przepuscicie mnie?
Wszystko smakuje? Ciesze sie.
- Dzien dobry. - Dzien dobry. Nie bój sie,
przyszlam jako turystka.
Ten duszony zólw brzmi apetycznie.
Tak!
Mamy komplet, ale za moment cie usadzimy.
- Jestes sama? - Tak.
- Salatke owocowa i zólwia. - Zaraz podam.
- Smakuje? - Pycha!
Toaleta jest na dole.
Gloria kazala mi poczekac na górze.
Przepraszam... Jest pani matka Glorii?
- Pani mnie nie zna... - Wiem, kim jestes.
Wczoraj rozmawialam z Gloria o pani mezu
i smierci Jesusa Galindeza.
Wspomnienia bywaja bolesne.
Po co to robisz?
By wasza rodzina mogla powiedziec prawde.
- Dla ciebie to takie proste. - Nie tylko pani
stracila przez nich kogos bliskiego.
Zginelo wielu ludzi.
I wciaz gina. Dlatego to robie.
Dla pani meza i dla pani samej.
Maz nie byl kryminalista. Wykonywal tylko rozkazy.
To czemu sie zabil?
Nie zabil sie!
Przepraszam.
Te listy przyslal mi z Nowego Jorku, gdy sluzyl pod generalem Espaillatem.
Musial pilotowac samolot, którym tamtego porwali.
Nie mial raka. Tak kazali mówic.
Kto?
Prosze, chce tylko prawdy.
Nie bawie sie w polityke. Nie chce pani wystraszyc.
Szukam jedynie informacji o Galindezie i pani mezu.
Choc nie zyja, maja prawo do obrony.
Mój maz nie zabil Murphy'ego.
Zabili go jego rodacy.
Kto?
Ci od porwania, sluzby specjalne.
Niemozliwe.
Galindez byl agentem FBI.
Czemu mieliby porywac jednego ze swoich?
Byl jedynie informatorem,
a mój maz tylko czarnuchem.
Moge przeczytac listy?
Nic wiecej.
Co tu robisz? Jak smiesz nachodzic mój dom?!
Kto kazal ci mnie oklamac? Adwokat?
Zostaw nas!
Przyjezdzasz tu na wakacje, bawisz sie w zagadki,
a my musimy tu zyc! Mój maz, matka, córka!
Kogo sie boicie?
Cruza Ayali?
CIA?
Rzadu amerykanskiego?
Wyjdz, albo wzywam policje!
Co mialam zrobic?
Do Melia.
Piec peso.
Muriel! Gdzies ty byla?
Sekretarka mówila, ze dzwonilas. Mialas wyjechac.
Jeszcze nie. Tyle sie wydarzylo.
Slyszales o pulkowniku Arecesie? Jeden z ludzi Bosha.
Nazwisko niewiele mi mówi, a znam tu wszystkich. Kto to?
Spójrz na to.
Co jest w tych listach?
Prawda.
Jak to prawda?
Nie macie pojecia,
co narobiliscie.
Dzien dobry.
Mielismy sie spotkac o 9:00, Ayala.
- Tak, ale mamy klopot. - Nic nie powinno
zaklócac sniadania z rodzina.
Nie przerywalbym, gdyby to nie bylo wazne.
Kongres amerykanski zada wszczecia sledztwa.
I to cie trapi?
Czego was ucza na tych amerykanskich uniwersytetach?
Zadzwon, pogadam z nim.
- Szybko to wyjasnimy. - Tak jest.
I zabierz te bzdety. Ja jem!
Czemu nic nie wiem o tych listach?
My tez nie wiedzielismy.
Moga bardzo zaszkodzic zarówno wam, jak i córce.
Co mozemy zrobic?
Wasza matka jest bardzo chora.
Moze trzeba ja ubezwlasnowolnic.
- Moze tez umrzec. - Umrzec?
List dowodzi, ze CIA zabilo wlasnego czlowieka
- nim zaczal sypac. Murphy'ego. - Ale czemu i Galindeza?
Byl pisarzem, intelektualista, nie liczyl sie w polityce.
Nie zagrazal bezpieczenstwu USA.
Przeciwnie, wspólpracowal z nimi.
Czemu pomogli go zabic?
Poniewaz kantowal Trujillo.
A Trujillo mial w kieszeni wielu Amerykanów.
Ich kampanie wyborcze sa szalenie kosztowne.
Co sie stalo?
Nie podoba ci sie to, co odkrylas?
Bo ja wiem.
Jak chcesz, jutro znajdziemy dobrego prawnika,
przejrzymy, co zebralas
i spokojnie o tym pomyslimy.
I prosze, nie spotykaj sie wiecej z nieznajomymi oficerami.
Którego dzis mamy?
Chetnie bym ci powiedzial...
ale nie wolno mi.
Wiesz, co najbardziej boli?
Ze to nie bylo warte zachodu.
Kapitanie...
Slucham.
Zabija mnie?
Tego chyba moge sie dowiedziec.
Spójrz na mnie.
Prosze.
Wiesz moze czy ktos mnie szuka?
Ktokolwiek.
Pewnosci nie mam...
ale watpie.
Moge napisac list?
Niech zyje wolny Kraj Basków!
Moment.
Kto tam?
Dzien dobry. Sniadanie dla pani.
Prosze.
- Smacznego. - Dziekuje.
Dzwonie z Nowego Jorku.
Mam informacje, których pani szuka.
Musi pani przyjechac do Nowego Jorku, gdzie porwali
- Galindeza. - Kto mówi?
Dla Galindeza bylem Don Angelito.
Nie zetknela sie pani z tym nazwiskiem
- podczas badan? - Nie.
Dziwne. Przyjaznilem sie z Galindezem.
Bylem w jego mieszkaniu, gdy go porwali.
Wiem o pani badaniach.
Moga byc z tego problemy.
Coraz wiecej ludzi jest w to wmieszanych.
Jakich ludzi?
Chocby Moralowie. I ja sam.
Nadstawiam karku za sprawe sprzed wielu lat.
Najlepiej, gdyby zaraz przyleciala pani do Nowego Jorku. W hotelu
zostawilem koperte ze wszystkim, co trzeba.
Wróci tam pani
z jasniejszym ogladem na sprawe.
Nie mozemy skontaktowac sie inaczej?
Nie ma innego sposobu.
Nie moge poleciec do Santo Domingo.
Wiem, ze to moze
brzmi dziwnie, ale informacje, które posiadam
sa warte tej podrózy.
Przyjedzie pani?
Przyjedzie!
Trzeba odzyskac listy.
Niewazne jak. Tylko ty mi zostales.
- Nie wysyp sie. - Zaufaj mi!
Jak dotad zadna kobieta nie oparla sie moim wdziekom.
Emerytura. Dla ciebie i kotów.
Jesli sie uda, a sadze, ze tak, to wiecej sie nie zobaczymy.
Stara szkola... Powoli przemijamy.
Nastala era komputerowa. My bylismy romantykami.
Romantycy?
Tak nas postrzegasz?
Pewnie.
Galindez, ja... ty równiez.
Mielismy chwile chwaly...
i upadku.
Pewnie, ze jestesmy romantykami.
Nie mówilem, ale chcialem byc poeta.
Czytales moze wiersze Galindeza?
Okropne!
Ale ich niewinnosc jest rozbrajajaca.
Tak wiec, Angelito...
czy jak tam sie nazywasz, ciesze sie, ze cie znalem.
Nie zywisz urazy?
Czekam na przesylke. Muriel Colber.
- Kto ja zostawil? - Kurier.
Na lotnisko.
- Przepraszam. Kiepski dzien. - Dzieki.
Lecisz sluzbowo?
Po czesci.
Rozumiem. Ja nie mialem sie kiedy zabawic.
Poznalem Galindeza podczas Hiszpanskiej Wojny Domowej.
Bylem korespondentem. Jezdzilem wszedzie.
Bylem w Utopii, gdy potrzebowali pomocy,
z Sandino w Nikaragui, gdy tworzyla sie Republika,
z francuskim ruchem oporu...
Wszystkiego nie pomne.
Pytalas, kim jestesmy.
Odwiecznymi rebeliantami
przeciw wszystkim oprawcom.
Jestes jedna z nas, choc pewnie nieswiadomie.
Przez telefon mówiles,
ze byles u Galindeza, gdy go porwali.
Kobiety sa takie praktyczne.
12 marca 1956,
bylem u Galindeza w mieszkaniu.
Odwiedzilem go, gdyz przyjaznilismy sie.
Wlasnie dostal pierwsze pogrózki od Trujillo.
Ale poniewaz byl powiazany z FBI,
- myslal, ze jest bezpieczny. - I co sie stalo?
Przyszlo dwóch mezczyzn, odurzyli go chloroformem,
wsadzili do skrzyni i zabrali.
- A ty co robiles? - Modlilem sie, nie inaczej.
Gdyby mnie zobaczyli,
polecialbym przez okno bez spadochronu.
Uratowal mnie ich pospiech.
Dam ci jedna rade...
Porzuc te badania.
Jesus stal sie pokornym symbolem wszystkich ofiar tyranii.
I niech tak zostanie.
Nie chce tego zmieniac. Szukam jedynie prawdy.
Ale prawda jest zlowroga.
Jesus nie zginal w wiezieniu San Silvestre,
ani w Santo Domingo,
ani nawet w roku '56.
Zjawili sie wasi...
Siódma powietrzna. To trwalo chwile.
FBI!
Jak sadzisz, czemu nie znaleziono ciala?
FBI odbila Galindeza z rak
- Trujillo? - Nie inaczej!
Nigdy nie przykladalismy zbytniej wagi do jego
wspólpracy z FBI.
Ale dla nich byl bardzo wazny.
To list od Jesusa do agenta Drydena z FBI.
Czytaj.
Galindez kontaktowal sie z róznymi grupami lewicowymi.
I wszystkie wsypal.
Z wyjatkiem...
jego ukochanej Baskijskiej Partii Narodowej.
Watpie, by Amerykanie sie nimi interesowali.
Pora otworzyc oczy.
Galindez wszystkich nas zdradzil. Byl konfidentem FBI.
Skoro taki z ciebie cwaniak, to czemu go nie podejrzewales?
Przyjaciól sie nie podejrzewa.
A co z partia baskijska?
Watpie, by zapomnial o swej ojczyznie i nacjonalizmie.
Moja droga, jego partia
wykorzystala go chyba nawet bardziej niz FBI.
I calkiem o nim zapomnieli.
Poprzyj swe slowa jakims dowodem.
Musisz cos miec.
Posluchaj...
Falszywy bohater jest lepszy
niz prawdziwy zdrajca.
Czemu nie dasz mu spoczywac w pokoju?
Bez dowodu ci nie uwierze.
A masz moze zdjecie z jednego z waszych spotkan?
List, a moze swiadka?
W tym nie moge ci pomóc.
Za to ja mam listy Oscara Morala,
które dowodza, ze CIA odpowiada za smierc jego,
Murphy'ego
i Galindeza.
Te listy to stek klamstw
napisanych przez drania, który wpadl we wlasne sidla.
Mozliwe.
Ale zbyt wiele osób chce, bym zapomniala o Galindezie.
Moze najlepiej ujawnic prawde.
Chyba zmieniam sie w przynudzajacego starca.
- Zostawisz mi kontakt do siebie? - Zadzwonie.
Nie moge cie pouczac jak masz postepowac.
Rób, co uwazasz za najlepsze.
- Lubisz koty? - Tak, bardzo.
Wiedzialem! Musisz poznac moja piatke.
Sa moim oczkiem w glowie, moja jedyna slaboscia.
Spiesze sie na samolot.
Jedzmy do mnie.
Tacy, jak ty,
co kochaja zwierzeta, musza miec dobre serce.
Wierz mi...
Ktos ty?
Gdzie jestem?
Na Dominikanie.
Ludzie na mnie czekaja.
Wiedza, ze pojechalam do Nowego Jorku.
Nikt nie wie, gdzie jestes.
Ochlon wiec i przemysI to.
Norman...
Norman Radcliffe to mój promotor.
Od jakiegos czasu grzecznie robi to, co my mu kazemy.
Jacy "my"?
Kto za tym stoi?
Jestem obywatelka USA. Zostalam bezprawnie zatrzymana.
Czego chcesz?
Oddaj listy Morala.
Tego chce.
Nie mam.
Nie mam zadnych listów.
Klamiesz.
Mówie prawde.
To wszystko z powodu moich badan?
Przez prace doktorska, której nikt nigdy nie przeczyta?
Tego badz pewna.
Co ze mna bedzie, jak nie oddam listów?
Nie zrobie tego...
bo ich nie mam.
Uwierz mi.
Jesli wyjde stad z niczym,
przyjda inni nie tylko po to, by z toba pogadac.
Zastanów sie. Gdzie sa listy?
Nie moge ci ich dac.
Nie mam ich.
Wypusc mnie.
Uwierz mi...
Uwierz.
Prosze...
Wal sie!
Wal sie, sukinkocie!
Mam w dupie ciebie i tobie podobnych!
Znów sie spotykamy.
Wiadomosc dla Ricarda Santosa de Lecea.
Mówie z ambasady USA w Santo Domingo.
Przykro mi, ze informujemy w ten sposób.
Na miejscowej plazy znaleziono cialo
utopionej Muriel Colber.
Bylem w Santo Domingo u Leona Marii Cara.
Uwaza, ze Muriel zamordowano.
Przez kogo i dlaczego?
Dwie sekcje wykazaly smierc z przyczyn naturalnych.
Naturalnych...
Muriel swietnie plywala, a niedorzecznoscia byloby
wyjscie na plaze, gdyz umówila sie z Jara na wazne spotkanie.
Brzmi to dziwnie, ale w morderstwo nie wierze.
Widziano ja na lotnisku jak leciala do Nowego Jorku.
Mówila ci cos?
Wspólczuje ci z powodu jej smierci. Naprawde.
Dobrze cie rozumiem, ale nie umiem ci pomóc.
Co myslisz o tych listach?
Wyslala je do mnie w dniu znikniecia.
Zarzucaja CIA udzial w morderstwach.
Kto wie, ze je masz?
Jara ma kopie,
druga jest w ministerstwie, gdzie pracuje.
Rozmawialem o tym z kilkoma znajomymi dziennikarzami.
Myslisz, ze dla nich zabili? Galindez zginal 3 dekady temu.
Ktos ukartowal smierc Galindeza w '56,
a teraz Muriel.
Kto chcial, bys odebral jej stypendium?
Nie pomoge ci. Rozumiesz?
Nie moge, ale cos ci doradze.
Jedz do domu, a nie do Santo Domingo.
Nie daj wciagnac sie w polityke.
Nie powtarzaj bledów Muriel.
Byla przygnebiona twoja decyzja.
Nie rozumialem czemu. Dzis juz wiem
dlaczego prawda musi ujrzec swiatlo dzienne.
Zbyt wielu odwraca glowe.
Nie chce wiecej byc jednym z nich.
- Kto tam? - Przesylka.
Galindez...
Tylko nie to! Film oparty na faktach.
Jesus Galindez zostal porwany i zniknal bez sladu
12 marca 1956 roku w Nowym Jorku.
Nawet dzis, okolicznosci jego smierci
pozostaja nieznane.
PAMlECI MOJEGO OJCA
I RAMIRO PUERTY, PRZYJACIELA
Tekst polski: Marcin Lesniewski
Ripped by: SkyFury